Ύψος ορόφου, διαθέσιμο μήκος, αριθμός ριχτιών, πάτημα, πλατύσκαλα και κιγκλιδώματα καθορίζουν τη βασική γεωμετρία. Παράλληλα εξετάζονται οι διατομές, τα σημεία έδρασης και οι συνδέσεις.
Σε έργα που απαιτούν στατικό έλεγχο, η τελική λύση πρέπει να ακολουθεί τη μελέτη του αρμόδιου μηχανικού.
Η γεωμετρία αποφασίζεται πριν το υλικό. Το ύψος ορόφου και το διαθέσιμο μήκος ορίζουν πόσες βαθμίδες χωρούν και πόσο ψηλή είναι η καθεμία· ο εμπειρικός κανόνας άνεσης θέλει δύο φορές το ρίχτι συν το πάτημα γύρω στα 60–65 cm, με τα όρια να τα θέτει ο οικοδομικός κανονισμός ανάλογα με τη χρήση. Μετά κρίνουν το ελεύθερο ύψος κεφαλής σε κάθε σημείο της ανόδου, τα πλατύσκαλα όπου αλλάζει κατεύθυνση, το ύψος και το άνοιγμα πλήρωσης του κιγκλιδώματος — ιδίως όπου κυκλοφορούν παιδιά — και ο θόρυβος. Όπου απαιτείται στατικός έλεγχος, τη μελέτη την υπογράφει μηχανικός.